جمع دوست کوچک روی چرتکه — آموزش گام‌به‌گام با مثال
دوست کوچک یکی از دو تکنیک اصلی چرتکه است و همان‌جایی به کار می‌آید که مهره‌ی پایینیِ کافی برای جمع یا تفریق ندارید. در این راهنما جفت‌ها، شرط استفاده و چند مثال حل‌شده را می‌بینید.
دوست کوچک چیست؟
دوست کوچکِ هر عدد از ۱ تا ۴، عددی است که با آن جمع شود و ۵ بسازد. به همین دلیل به این تکنیک «متمم پنج» هم می‌گویند. وقتی مهره‌ی پایینیِ آزاد برای یک جمع کافی نیست، مهره‌ی بالایی (ارزش ۵) را نزدیک می‌کنید و دوستِ همان عدد را از مهره‌های پایینی کم می‌کنید.
جفتهای دوست کوچک
| عددی که اضافه می‌کنید | دوست کوچک | حرکت |
|---|---|---|
| ۱ | ۴ | +۱ = +۵ − ۴ |
| ۲ | ۳ | +۲ = +۵ − ۳ |
| ۳ | ۲ | +۳ = +۵ − ۲ |
| ۴ | ۱ | +۴ = +۵ − ۱ |
چه زمانی از دوست کوچک استفاده کنیم؟
اگر هر سه شرط زیر برقرار بود:
- مهره‌ی پایینیِ آزادِ کافی برای حرکت مستقیم ندارید.
- مهره‌ی بالایی آزاد است.
- نتیجه‌ی ستون از ۹ بیشتر نمی‌شود.
مثال‌های حل‌شده
۳ + ۴ و ۴ + ۳ را با دوست کوچک حساب کنید.
- ۳ + ۴: فقط یک مهره‌ی پایینی آزاد است. +۴ = +۵ − ۱؛ مهره‌ی بالایی را نزدیک و یک مهره‌ی پایینی را دور کنید: ۳ + ۴ = ۷.
- ۴ + ۳: هر چهار مهره‌ی پایینی فعال است. +۳ = +۵ − ۲؛ مهره‌ی بالایی را نزدیک و دو مهره‌ی پایینی را دور کنید: ۴ + ۳ = ۷.
- تفریق: ۷ − ۳. −۳ = −۵ + ۲؛ مهره‌ی بالایی را دور و دو مهره‌ی پایینی را نزدیک کنید: ۷ − ۳ = ۴.
در هر سه مثال، دو حرکت با هم یک تغییر خالص ساختند.
تمرین کوتاه
این چهار مورد را با دوست کوچک حل کنید: ۲ + ۳، ۴ + ۲، ۶ − ۴ و ۷ − ۴.
پاسخ‌ها: ۲ + ۳ = ۵، ۴ + ۲ = ۶، ۶ − ۴ = ۲ و ۷ − ۴ = ۳.
اشتباهات رایج
- فقط مهره‌ی بالایی را نزدیک کردن: بدون کم کردنِ دوست، جواب ۵ واحد یا بیشتر اشتباه می‌شود.
- اشتباه در جفت‌ها: برای افزودن ۳ باید ۲ کم شود، نه ۱.
- استفاده وقتی مهره‌ی بالایی روشن است: در این حالت به دوست بزرگ نیاز دارید.
سوالات متداول
دوست کوچک همان متمم پنج است؟
بله. «دوست کوچک» نامِ رایجِ متمم پنج در کلاسهای چرتکه است.
جفتهای دوست کوچک را چطور حفظ کنم؟
فقط دو جفت است: ۱ با ۴ و ۲ با ۳. چند بار با چرتکهی تعاملی تمرین کنید تا در دستتان بنشیند.
بعد از دوست کوچک چه بیاموزم؟
دوست بزرگ (متمم ده)، برای وقتی که جمع از ۹ میگذرد.