«دوست کوچک» یا مکمل ۵ زمانی لازم میشود که مهره‌های آزاد روی یک ستون برای جمع یا تفریق مستقیم کافی نباشند، اما نیازی هم به عبور از ۱۰ نیست؛ در این حالت به‌جای حرکت مستقیم، از مهره‌ی پنج‌تایی و مکملش کمک می‌گیرید (مثلاً برای جمع کردن ۳، مهره‌ی پنج‌تایی را بالا می‌برید و ۲ مهره‌ی یکی را پایین می‌آورید، چون ۵ − ۲ = ۳). این سطح دقیقاً همین تکنیک را، ستون‌به‌ستون و جدا از هر تکنیک دیگری، تمرین می‌دهد.
تمرین دوست کوچک (متمم ۵)
در این سطح چه چیزی تمرین میشود؟
تشخیص لحظه‌ای که مهره‌های یکان کافی نیستند ولی نیازی به رد شدن از ۱۰ نیست
استفاده‌ی خودکار از دوست کوچک هر رقم (۱ ↔ ۴، ۲ ↔ ۳) هنگام جمع
به‌کارگیری همان تکنیک به‌شکل معکوس در تفریق
ترکیب دوست کوچک با اعداد دورقمی، در ستون یکان یا دهگان
قواعد ساختِ سوال‌ها
در هر سوال، دستکم یکی از آیتم‌ها (از آیتم دوم به بعد) طوری ساخته میشود که دقیقاً همان ستون به دوست کوچک نیاز داشته باشد؛ بقیهی ستونها عمداً مستقیم باقی میمانند تا تمرکز کامل روی همین تکنیک باشد.
آیتم اول هر سوال همیشه مستقیم است، چون روی تخته‌ی خالی هیچوقت نیازی به دوست پیدا نمی‌شود.
حاصل جزئی هرگز منفی نمی‌شود؛ تفریق فقط زمانی مطرح میشود که عدد فعلی روی تخته از عدد تفریق‌شونده بزرگ‌تر یا مساوی باشد.
مناسب چه کسی است؟
مناسب کسی که تکنیک مستقیم را کامل یاد گرفته و آماده‌ی یادگیری اولین تکنیک تکمیلی (دوست کوچک) است.
این آزمون در مجموع ۱۲۰ سوال و ۱۲۰۰ امتیاز دارد.
ساختار سوالات این آزمون
یک‌رقمی ۲ آیتمی — ۲۰ سوال، هرکدام ۱۰ امتیاز
یک‌رقمی ۳ آیتمی — ۲۵ سوال، هرکدام ۱۰ امتیاز
یک‌رقمی ۴ آیتمی — ۲۵ سوال، هرکدام ۱۰ امتیاز
یک‌رقمی ۵ آیتمی — ۲۰ سوال، هرکدام ۱۰ امتیاز
دورقمی ۴ آیتمی — ۱۵ سوال، هرکدام ۱۰ امتیاز
دورقمی ۶ آیتمی — ۱۵ سوال، هرکدام ۱۰ امتیاز
نمونه سوال چرتکه و حل گام‌به‌گام آن
۳ + ۴ − ۳ + ۳ را حساب کنید.
۳ + ۴ = ۷ دوست کوچک (+۴ = +۵ − ۱).
۷ − ۳ = ۴ دوست کوچک در تفریق (−۳ = −۵ + ۲).
۴ + ۳ = ۷ دوست کوچک (+۳ = +۵ − ۲).
پاسخ: ۷.
اشتباهات رایج
جابه‌جا کردن جفت‌ها: جفت‌های دوست کوچک ۱–۴ و ۲–۳ هستند؛ اگر برای افزودن ۳ عدد ۱ را کم کنید، جواب یک واحد زیاد میشود.
انجام ندادنِ قدم دوم: پس از نزدیک کردن مهره‌ی بالایی، حتماً متممِ عدد را از مهره‌های پایینی کم کنید؛ دو حرکت با هم یک تغییر خالص می‌سازند.
استفاده از دوست کوچک وقتی حرکت مستقیم شدنی است: اگر مهره‌ی آزادِ کافی دارید، حرکت مستقیم سریع‌تر است؛ دوست کوچک فقط جایی لازم است که مهره‌ی پایینی کم باشد.
سوالات متداول
دوست کوچک در این امتحان چند بار میآید؟
در هر سوال دستکم یک آیتم طوری ساخته میشود که همان ستون به دوست کوچک نیاز داشته باشد؛ بقیهی ستونها عمداً مستقیم میمانند تا تمرکز روی همین تکنیک باشد.
چرا آیتم اول هر سوال همیشه مستقیم است؟
چون روی چرتکهی خالی هیچوقت نیازی به دوست نیست؛ تکنیک از آیتم دوم به بعد فعال میشود.
چرتکه‌یار